Dış Gebelik Nedir?

Gebelik oluşabilmesi için erkek sperm hücresi ile ile kadın yumurta hücresi fallop tüplerinde karşılaşıp döllenmenin gerçekleşmesi gerekmektedir. Fallop tüpleri yumurtalıklardan aldığı yumurtayı, içerisinde döllendikten sonra rahime iletmekle görevli kanal yapılarıdır. Sağda ve solda birer tane olmak üzere iki tane fallop tüpü mevcuttur. Fallop tüplerindeyken döllenen yumurtanın birkaç gün içerisinde olması gereken yere yani rahim içerisine gitmesi gerekmektedir. Bu yolculuk sırasında meydana gelebilecek aksaklıklar sonucu gebelik ürününün rahim içerisine değil de başka bölgelere ya da organlara yerleşmesine dış gebelik adı verilmektedir.

Dış gebelik tipleri nelerdir?

Dış gebelik tipleri, gebelik ürününün yerleştiği doku ve organa göre isimlendirilir.

En sık fallop tüplerinde yerleşen tipine tubal ektopik gebelik, daha sonra sırasıyla yumurtalıklara yerleşen dış gebelik tipine ovaryan ektopik gebelik, rahim ağzına yerleşen ektopik gebelik tipine servikal ektopik gebelik, önceki sezaryen kesi yerine yerleşen ektopik gebelik tipine sezaryen skar gebeliği ve karın içi boşluğa yerleşen ektopik gebelik tipine ise abdominal ektopik gebelik denmektedir.

Dış gebelik nedenleri nelerdir?

Dış gebeliğin gerçekleşmesinin tek bir nedeni yoktur. Döllenen yumurtanın fallop tüplerinden rahim içerisine kadar süren yolculuğunu etkileyen faktörler dış gebeliğe yol açabilmektedir.

Dış gebelik belirtileri nelerdir?

Dış gebeliğin en sık belirtisi gebe kaldıktan sonra kasık ağrısı ve vajinal kanamadır. Ancak dış gebelik vakaları artık ultrason ve B-hCG tetkiklerinin yaygın kullanımı nedeniyle henüz hastanın bir şikayeti ya da belirtisi olmadan daha erken dönemlerde tespit edilmektedir.

Tanının geç konduğu durumlarda ise iç kanamaya bağlı şiddetli karın ve kasık ağrısı, bulantı, kusma, baş dönmesi, tansiyon düşmesi, bayılma hissi, halsizlik ve daha ciddi durumlarda hayatı tehdit eden iç kanamalar meydana gelebilir.

Dış gebelik tanısı nasıl konur?

Tanı konabilmesi için öncelikle dış gebelikten şüphe etmek gerekmektedir. Eğer gebelik şüphesi olan ya da yeni tanı almış gebeliği olan bir kimsede yukarıda yazılan belirti ve bulgular varsa mutlaka dış gebelikten şüphe edilmelidir. Sağlıklı gebeliklerde B-hCG düzeyi 1500 IU/L düzeyinin üzerindeyken transvajinal ultrason ile rahim içerisinde gebelik kesesi görülebilmesi gerekmektedir. Eğer B-hCG düzeyi yeteri kadar yüksek ama ultrasonda rahim içerisinde gebelik kesesi görülmüyorsa dış gebelik mutlaka akla gelmeli ve hasta yakın takibe alınmalıdır. Hiçbir yakınması olmayan hastalarda böyle bir durumla karşılaşıldığında 2 günde bir ultrason ve B-hCG takibi yapılarak rahim kavitesinde ya da tüplerde gebelik oluşumuna bakılmalıdır.

Dış gebelik tedavisi nasıl uygulanır?

Dış gebelik tanısını koyduktan sonra tedavi yaklaşımı hastanın şikayetlerine, kan B-hCG düzeyine, laboratuvar ve ultrason bulgularına göre değişmektedir. Genel olarak 3 çeşit tedavi yaklaşımı vardır:

1. B-hCG düzeyi çok düşük ve hastanın herhangi bir yakınması yoksa dış gebeliğin kendiliğinden sonlanabileceği ihtimali göz önünde bulundurularak 2 günde bir kan ve ultrason takibi ile hasta takip edilebilir.

2. Ultrasonda rahim içerisinde gebelik yok ancak dış gebelik görünüyor ise Metotreksat adı verilen ilaç kullanılarak yaklaşık %85 başarı ile dış gebelik tedavi edilebilir. Bu ilaç tedavisinin etkili olabilmesi için yaklaşık 2-3 haftalık bir zaman geçmesi gerekmektedir. Tedavi başarılı olursa ek bir müdahaleye gerek kalmaz, ancak tedavi başarısızlığında ya da tedavi sırasında iç kanama başlarsa cerrahi müdahale gerekebilir.

3. Metotreksat tedavisi için uygun olmayan durumlarda, hastanın şikayetlerinin şiddetli olması durumunda ya da bariz bir iç kanama varlığında cerrahi tedavi uygulanmaktadır. Cerrahi tedavide mümkün olan her durumda kapalı cerrahi yani laparoskopik cerrahi uygulanmalıdır. Cerrahi sırasında dış gebeliğin yerleştiği tüpte meydana gelen hasara bağlı olarak tüpün tamamen alınamsı gerekebileceği gibi uygun olan durumlarda tüpte yapılan kesi ile dış gebelik ürünü boşaltılıp tüp korunabilir.

DIŞ GEBELİK İLE İLGİLİ SIK SORULAN SORULAR:

Dış gebeliğin risk faktörleri nelerdir?

Dış gebelik için en büyük risk faktörü daha önceden dış gebelik geçirmiş olmaktır. Diğer risk faktörleri:

Tüplere yönelik cerrahi geçirmiş olmak

Daha önce pelvik ya da batın cerrahisi geçirmek

Geçirilmiş pelvik enfeksiyonlar

Sigara tüketimi

Tüp bebek tedavileri

Dış gebelik ile ortaya çıkabilecek komplikasyonlar nelerdir?

Dış gebeliğin en sık komplikasyonu iç kanamadır. Tanının geç konduğu ya da doktora ulaşmanın geciktiği durumlarda şiddetli iç kanama ile karşılaşılabilir. Bunun yanında tüpte meydana gelen hasar nedeniyle ilgili tüpün işlevini yitirmesi ya da cerrahi olarak alınması söz konusu olabilmektedir.

Dış gebelik önlenebilir mi?

Dış gebeliği tamamen önleyebilecek bir yöntem maalesef bulunmamaktadır.

Dış gebelik olmaması için ne yapılmalıdır?

Dış gebeliği önleyebilecek etkili bir yöntem olmadığı için dış gebeliğe yol açan risk faktörlerinin mümkün mertebe ortadan kalıdırılması ya da gebelik tanısı konduktan sonra dış gebelik olmadığından emin olunması gerekmektedir. Ortadan kaldırılabilecek en önemli risk faktörü ise sigara kullanımıdır.

Dış gebelik ilk ultrasonda görülür mü?

Dış gebelik özellikle erken dönemlerde ultrasonda görülmeyebilir. Şüphe duyulması durumunda doktorunuz sık aralıklarla ultrason yaparak dış gebelik tanısını kesinleştirmek isteyebilir.

Dış gebelik evde yapılan testle belli olur mu?

Evde yapılan gebelik testleri güvenilir testlerdir, ancak sadece gebeliğin var olup olmadığını gösterirler. Var olan gebeliğin rahim içerisinde mi rahim dışarısında mı olduğunu göstermezler. Bu nedenle dış gebelik tanı ve takibinde evde yapılan testlerden ziyade kan testleri kullanılmaktadır.

Hamileyken dış gebelik olur mu?

İnsanlar genellikle her ay bir yumurta üretirler, bu yumurta döllendikten sonra kanda artan B-hCG adlı gebelik hormonu etkisiyle gebelik devam ettiği müddetçe yumurtalıkalrdan başka yumurta üretilmez. Dolayısı ile gebe kalındıktan sonra tekrar bir normal ya da dış gebeliğin oluşma şansı yoktur. Fakat bazen, nadiren de olsa, bir ay içerisinde aynı anda ya da birkaç gün içerisinde peş peşe birden fazla yumurta hücresi oluşabilmektedir. Bu hücreler döllendikten sonra birisi rahim içerisine, diğeri de rahim dışarısına yerleşirse aynı anda hem sağlıklı bir rahim içi gebelik, hem de dış gebelik oluşabilmektedir. Bu duruma heterotopik gebelik adı verilir.

Dış gebelik ağrısı nerede olur?

Dış gebelik ağrısı en sık kasıklarda olur. Sağ ya da sol tüpe yerleşmesine bağlı olarak ağrı sağ ya sol kasığa vurabilir. Daha geç dönemlerde iç kanama meydana geldiğinde ağrı alt karın bölgesinde ayygın olarak hissedilmeye başlayabilir. Bazen de özellikle yumurtalıklara ya da karın boşluğuna yerleşen ektopik gebeliklerde ilk başlarda ağrı olmayabilir.

Dış gebelik genetik mi?

Dış gebelik tam olarak genetik ya da kalıtımsal özellik göstermez. Ancak rahimle ilgili birtakım doğumsal anomalilerde ve şekil bozukluklarında dış gebelik görülme ihtimali artabilir ancak bunların bir çoğu kalıtımsal olarak aktarılmaz.

Dış gebelik yalancı gebelik ile aynı anlama mı gelir?

Hayır, ikisi farklı durumları tanımlar. Yalancı gebelikte rahim içinde veya dışında bir gebelik yoktur, ancak kişi adetten kesilmiş olabilir. Yapılan gebelik testleri negatif çıkacaktır. Ancak dış gebelikte yapılan gebelik testleri gebeliği doğrulayacak şekilde pozitif çıkacaktır.

Dış gebelik tekrarlar mı?

Dış gebelik için en büyük risk faktörü daha önceden dış gebelik geçirmiş olmaktır. Bir kez dış gebelik geçiren bir kimse tekrar gebe kaldığında oluşan gebeliğin dış gebelik olma ihtimali, hiç dış gebelik geçirmeyen bir kadından on kat fazladır. Ancak yine de dış gebelik sonrası oluşan gebeliklerin çoğu normal sağlıklı gebelik olacaktır.

Dış gebelik ameliyatı riskli midir?

Doğru tanı konduktan sonra uygun teknikle yapılan bir dış gebelik ameliyatı, diğer kapalı ameliyatlardan daha riskli değildir. Fakat geç kalınan durumlarda, kanama miktarı fazla ve hastanın genel durumu iyi değilse ameliyatın riski de fazla olacaktır.

Dış gebelikte karın büyür mü?

Dış gebelşkler artık günümüzde ilk üç ayda tanı alabilmektedir. Çok nadir durumlar haricinde dış gebelikler 3 aydan daha uzun süre devam etmeyeceği için sağlıklı gebelikler gibi giderek karın büyümesine neden olmazlar. Ancak, sonuçta bir gebelik oluştuğu için, gebelik hormonlarına bağlı olarak barsak hareketlerinde azalma olması ve karın kaslarında gevşeklik olması durumunda sanki karın büyüyormuş gibi bir his oluşturabilir.

Kapalı yöntemle dış gebelik ameliyatını izlemek için: